Zouteloos

María Adanez (in het roze) en Laura Pamplona(in het paars) in Aquí no hay quien viva

In de serie ”80 redenen waarom Spanje de Tachtigjarige Oorlog verloren heeft”, deel 22: "Gebrek aan humor".

Het enige echte leuke programma dat de afgelopen jaren op de Spaanse televisie te zien was, was Aqui no hay quien viva! in het Nederlands Niemand die hier kan leven. Het verhaal speelt in een denkbeeldig apartementengebouw in Madrid waarvan de bewoners constant met elkaar overhoop liggen.

De serie was een enorm succes, waardoor de hoofdrolspelers en de programmamakers het heel hoog in de bol kregen. De eerste hoogvlieger was Loles León, die meteen de serie uitgesodemieterd werd na een absurde salariseis. Uit wraak liet de scriptwriter haar zogenaamd uit het raam vallen. Hierna kreeg de producer kapsones. Hij legde het aan met María Adánez, die de rol van Lucia speelde in de serie, hetgeen Duveltje zich goed kan voorstellen, want María is echt een schatje. Maar daarna liet de producer María Adánez vallen en legde hij het aan met Vanessa Romero, een absolute barbiebop, die in de serie notabene de rol van de lesbische Ana speelde.

Vanessa mocht alleen het 3e seizoen meedoen en tegen die tijd was het succes zodanig uit de hand gelopen dat de acteurs niet meer veilig over straat konden. De omroep Antena 3 probeerde het zootje in de hand te houden, maar de chaos was zo groot dat men nooit van te voren wist wie er op de set zouden verschijnen. Vandaar het programma soms helemaal niet werd uitgezonden terwijl het de avond daarvoor nog was aangekondigd en er maar snel een andere serie tussendoor werd gedouwd. De reclamezendtijd van Aquí no hay quien viva werd gevuld met reclames waarin de hoofdrolspelers zelf te zien waren met pakken havermout, worsten en wasmiddelen. Dat kon niet goed gaan, in 2006 kwam er een einde aan de serie.

Op het ogenblik moet de Spaanse televisiekijker het doen met het programma van de komiek Andreu Buenafuente, een soort van standup-comedian-programma waarin Andreu 75 minuten lang de onbetwiste hoofdrol speelt. Daarbij passeert de ene na de andere aangever, soms een bekende gast, om Andreu nog meer in het voetlicht te zetten.

Verder is de spoeling erg dun. Er is nog één ander programma dat een beetje leuk is: Caiga quien Caiga, waarbij een trio onafgebroken grappen vertelt, meestal met een politiek tintje. Het belangrijkste onderdeel van het programma bestaat uit het stalken van bekende politici. Over het algemeen is Spaanse humor zouteloos.

Het nieuws dat er een grote lading zout onderweg was naar Engeland omdat ze er daar vanwege de vorst doorheen zaten verbaasde me daarom geenszins. In de Tachtigjarige oorlog verdienden Nederlanders dik op het Spaanse zout, dat ondanks de oorlog toch zijn weg naar het noorden van Europa vond. Gebrek aan humor is ongetwijfeld een reden waarom de Spanjaarden de Tachtigjarige Oorlog hebben verloren.

In de serie "80 redenen waarom Spanje de Tachtigjarige Oorlog verloren heeft" verschenen eerder:

1. Gebrek aan eensgezindheid
2. El desayuno
3. La comida
4. La siesta
5. La merienda
6. La cena
7. Gebrek aan kennis van de eigen taal
8. Gebrek aan leuke creatieve ideeën
9. Corruptie
10. Geen beslissingen durven nemen
11. Ondeskundig liegen
12. Grootheidswaanzin
13. Luiheid
14. Domheid
15. Bedriegen
16. De Barbeknoei
17. Slecht mikken
18. Traagheid in besluitvorming

19. Geen Sinterklaas
20. Bijgeloof
21. Slechte rekenkennis

Carnavalslied

Bestel nu dit opblaasbare swaffelbandje à € 5,95 verkrijgbaar in vleeskleurig, zalm en hardroze. (afgebeeld zalm) .

In 2007 en 2008 schreef ik voor mijn blog een carnavalsgedicht. Dit keer was ik zo op dreef, dat het een echt lied (in G-majeur) is geworden. De akkoorden staan boven de tekst.

Het Schwaffellied (Nederlands: het swaffellied)

Dmaj

intro
(Dmaj)
Ik heb nu voor de pret
In ploats van ’t noodpakket
De feestneus en de pet
Fis F E Es D
En de - schwa-ffel - op –ge –zet (vertragend)

(kreet: Daar goat ie daan …)

(refrein)
(Gmaj) (Dmaj)
Schwaffel hier, swaffel daar, schwaffel o-ve-ral
(Dmaj) (Gmaj)
Het is – tenslo- tte Car- naval,
(Gmaj) (Cmaj)
Schwaffel hier, schwaffel daar, Schwaffel ie-dereen,
(Gmaj) (Dmaj) (Gmaj)
Joa, sa-men of al- leen

couplet
(Gmaj) (Dmaj)
Toen ik nog maar net geboren was
(Dmaj) (Gmaj)
Mijn moe - die had me net gebaard
(Gmaj) (Cmaj)
Toen zei de dokter he, das vreemd
(Amaj) (Dmaj)
Het jong - dat heeft - een staart
(Gmaj) (Dmaj)
Mijn moe die zei: het moakt niet oet, ech neet,
(Dmaj) (Gmaj)
Het is tenslotte toch mien zoon
(Gmaj) (Cmaj)
Maar als ie straks wat groeter is,
(Amaj) (Dmaj)
Wat gaat ie met die stoart dan doon?

(kreet: Daar goat ie … allemoal metschwaffelen …)

(refrein)
Schwaffel hier, schwaffel daar, schwaffel overal
Het is tenslotte Carnaval,
Schwaffel hier schwaffel daar,
Schwaffel iedereen,
Joa, van de top, tot aan de teen

(couplet)
Mijn eerste vriendin, die heette Katarien
Die schrok eerst wel een beetje van de staart
Maar toen ze even over de schrik heen was
Zei ze, gelukkig is die niet behaard

Ik schwaffelde een beetje op de bonnefooi
Tot ik dat meisje tegenkwaam
We trouwden en nu is alles mooi
We schwaffelen nu lekker saam,..

(kreet: Daar goat ie … iedereen metschwaffelen …)

(refrein)

Schwaffel hier, schwaffel daar, schwaffel overal
Het is tenslotte Carnaval,
Schwaffel hier schwaffel daar,
Op school en aan zee,
En iedereen die schwaffelen wil,
Die schwaffelt even mee
(blijven hangen in Dmaj)

Ook op de wc
Holadijee
Ook de boze fee
In do en mi en re
Oom Wil en tante Gé
De tafel reservée

(kreet: Daar goat ie weer …)

(refreinen herhalen)
Schwaffel hier, schwaffel daar, schwaffel overal
Het is tenslotte Carnaval,
Schwaffel hier schwaffel daar,
Op de hele planeet
En als je dan geen schwaffel hebt
Dan pak de mijne beet

Schwaffel hier, schwaffel daar, schwaffel overal
Het is tenslotte Carnaval,
Schwaffel hier schwaffel daar,
Schwaffel iedereen,
Joa, van de top, tot aan de teen

(herhalen zovoak ge wilt)

Aangespoeld (5)

(vervolg van blogjes 13-01, 18-01, 22-1 en 26-1)

Opdracht:

Lees de vier blogjes onder de titel Aangespoeld - de linkjes staan hierboven - nogmaals goed door:

Verzin naar aanleiding van de foto hierboven zelf een nieuw blogje, waarbij jouw nieuwe verhaal een rode draad weeft door de andere vier verhaaltjes. Onder de winnaars wordt een goede fles Rioja (Crianza) verloot. Inzendingen moeten binnen zijn voor 28 februari 2009.

Aangespoeld (4)

(vervolg van blogjes 13-01, 18-01, en 22-1)

Een jaar of vier geleden ontmoette ik binnen een tijdsbestek van drie weken negen verschillende mensen die allen beweerden dat ze me ergens van kenden, maar niet wisten waarvan. En dat terwijl ik zeker wist dat ik ze alle negen nog nooit ontmoet had.

Het was niet leuk. Ik begreep niet waarom deze mensen dit opmerkten en ze zeiden er niet bij of hun déja vu nu een positieve of een negatieve ervaring was. Bovendien is het impertinent. Stelt u zich eens voor dat ik u morgen tegenkom, u kent mij niet, wij stellen ons aan elkaar voor, en ik zeg dan plotseling tegen u: “ik zag vorige week iemand die had net zo’n groene broek aan als u”.

Ik weet ook niet waarom mensen denken dat ze zich juist tegenover mij dit soort uitspraken kunnen veroorloven, terwijl ze me niet kennen. Gaan ze dan af op mijn goedmoedige, domme gelaatsuitdrukking, zo van: tegen die kan ik wel eens wat raars zeggen?

Bij de negende ontmoeting was ik het zó zat dat ik antwoordde: “Het is niet vreemd dat ik u bekend voorkom, hoor. Ik ben namelijk de broer van Michael Jackson”. Waarna deze negende onverlaat mij eerst onbegrijpend en daarna beledigd aankeek. Hij moest de tol voor de vorige acht grensoverschrijdingen betalen. Ik was ondertussen al op het punt aangekomen dat ik hem net zo goed een klap had kunnen geven, dus in feite kwam hij er nog goed van af.

Het was een griezelige ervaring, dat kan ik u wel vertellen. Zaken die toeval lijken, maar plotseling geen toeval meer lijken als ze zich te vaak herhalen.

Ik was een damessandaal, een schoen, en een strandslipper tegengekomen en het toevalsgevoel was eigenlijk al verdwenen. Een paar passen verder lag deze laars. Kijk eens wat een krachtig design! Het zou me niets verbazen als een Chinese of Japanse ontwerper hier een paar Oosterse uren aan besteed zou hebben. Ongetwijfeld heeft de laars aan de voet van een zeeman gezeten. Was het een visser die op een zonnige dag naar huis voer en dacht: de makrelen zijn binnen, laat ik mijn voeten eens even wat lucht geven? Een plotselinge golf, een onverwachte slinger, en hup, daar koos de laars het ruime sop.

Nee. Ho! Stop!

Het waren de dochters van Phorcys die met hun zoete gezang de stoere schipper verleidden die langs van Syracuse naar Genova voer. “Ach wat”, sprak Giovanni Aquatriste tot zichzelf, “eerst stijgen de brandstofprijzen en nu is het weer crisis. Ik kies nu maar voor zingende meiden”. Hij trok zijn laarzen uit, sloeg een kruis, en dook in het frisse Mediterrane water. Men dregde de hele golf van Napels uit, maar nooit werd hij meer teruggevonden. (wordt vervolgd)

Aangespoeld (3)

(vervolg van blogje 13-01 en 18-01)

Nog wat onthutst vervolgde ik mijn weg langs het strand. Wéér schoeisel! Maar deze keer zag ik er wat in.

1."Tralalie, tralala", zong de bouwvakker en hij goot het derde biertje naar binnen. Even verstrooid liep hij naar de branding en nam nog een duik in het volle sop. Toen hij terugkwam had de opkomende vloed zijn sandaal opgeslokt. "Ik haal nog een biertje", sprak hij met dubbele Spaanse tong en hij hinkte op de rechter naar het dichtstbijzijnde strandtentje.

2. De dokter had Álvaro Gonzalez-de la Torre nog zó gewaarschuwd. "Uw hart is in orde, maar gaat u problemen uit de weg". Helaas. De koppige bejaarde kreeg een toeval nadat hij zes uur lang in de brandende zon had gelegen. Door de ambulancedienst werd hij op een brancard het strand afgedragen. Een sandaal gleed van zijn voet af op de grond.
"Laat maar", zei de ene ambulancewerker tegen de ander, "die heeft ie toch niet meer nodig".

3. Vrolijk holde dikke José de branding tegemoet. Helaas struikelde hij over het kasteel dat zijn zesjarige zoontje daar net in een uur of anderhalf uit het zand had geschept. De band van zijn rechtersandaal brak, met een KLAK!
"Krijg nou de Torremolinos", zei José. Hij pakte de sandalen en gooide ze met een grote boog in zee.

(wordt vervolgd)

Aangespoeld (2)

(vervolg van blogje van 13-01)

Na de confrontatie met de sandaal wandelde ik verder over het strand. Daar vond ik deze gestrande damesschoen. Dit beeld heeft iets onheilspellends. Bekijk de foto eens goed en denk alsjeblieft samen met mij na. Dit soort schoenen raak je niet zo snel kwijt op het strand. Hierbij hoort een ander, tragischer verhaal dan bij de sandaal. De schoen ziet er wat goedkoop uit en een beetje ouderwets. Je verwacht hem aan de voet van een vrouw van middelbare leeftijd. De hak is breed, maar net iets te hoog voor iemand die wat ouder is en moeilijker begint te lopen. Zo te zien is het geen dure schoen. Een plastic zool doet vermoeden dat het schoeisel uit een goedkope schoenenzaak komt, of van een markt.

De schoen ligt ondersteboven, dat is natuurlijk toeval, maar wellicht stond de vrouw ook ergens van op haar kop of was zij aan lager wal geraakt. Is hier sprake van een misdrijf, een ongeval? Even denk ik na over een carrière als misdaadjournalist in Spanje, maar uiteindelijk laat ik hem toch maar liggen. De hond die er eerder langs liep gaf mij het goede voorbeeld. (wordt vervolgd...)

Concerning Choice

'concerning choice' from Nic Askew on Vimeo.

Crisis in El País

foto: Almudena Grandes, de Spaanse schrijfster die niet kan rekenen (maar wèl kan schrijven).

In de serie ”80 redenen waarom Spanje de Tachtigjarige Oorlog verloren heeft”, deel 21: "slechte rekenkennis".

Afgelopen weekend was Barrajas, het vliegveld van Madrid, één grote chaos. Door hevige sneeuwval was de luchthaven vrijdag vijf uur lang dicht en vervolgens gooiden de piloten van Iberia er nog eens een stiptheidsactie bovenop. De wachttijden en vertragingen liepen op tot 48 uur, de Spaanse televisie toonde beelden van lange rijen gefrustreerde passagiers en mensen liggend in slaapzakken in de vertrekhallen.

Mijn vlucht vertrok afgelopen maandag gelukkig gewoon op tijd. Net toen ik mijn veiligheidsriem had vastgemaakt besefte ik dat mijn boek boven mij in de bagageruimte zat. Ik had geen zin om me weer overeind te hijsen en de jassen en tassen van anderen opzij te schuiven. Daarom nam ik met graagte de krant aan uit de handen van de steward.
Sinds de crisis is losgebarsten staan prominenten, al dan niet expert, in de rij om uit te leggen wat de oorzaken zijn van de huidige economische crisis. Liefst dragen ze daarbij een paar slimme oplossingen aan. Met zoveel wijsneuzen op deze wereld vraag ik me af hoe het mogelijk is dat we in een crisis zijn beland. Waar waren al deze mensen, die voorop staan om te bekennen dat zij de narigheid vaak al lang van te voren zagen aankomen, voordat de crisis losbarstte?

El País doet driftig mee. Wetende dat Spanje inmiddels 3 miljoen werklozen telt is de crisis hier geen ver-van-mijn-bed-show meer.
Ik lees eerst een paginagroot stuk van Ramon Marimon, professor in de economie van de universiteit Pompeu Fabra in Barcelona. Hij vergelijkt de crisis met die van 1929, heeft het over de werkelijke waarde van aandelen, het gebrek aan koopkracht op de aandelenmarkt als de beurzen kelderen, de verwevenheid van de financiële markt met de rest van het economische systeem en de globalisering. De oplossing ligt volgens Marimon in het beschikbaar maken van kredieten voor het bedrijfsleven en belastingverlagingen. Het creëren van werkgelegenheid moet gebeuren door particuliere bedrijven en niet door de overheid want dat is "stenen gooien naar een tsunami".

Op de achterpagina de vaste column: Ontbijten met ... door Francesco Manetto.
De Italiaanse uitvinder van de ventilerende schoen met membranen, Mario Moretti Polegato, op de bijgaande foto sjiek in het pak, modieus brilletje op, een paar van zijn eigen dure schoenen aan zijn fijne voeten, heeft de oplossing voor de economische teruggang al klaar: meer innovatie en uitvinden. Maar wèl oppassen dat anderen er niet met je ideeën vandoor gaan. Uitvinders moeten net doen als hij: een patent vastleggen over de hele wereld, dan komt het allemaal dik in orde.

Het derde crisis verhaal komt van de columniste en schrijfster Almudena Grandes, prijswinnaar met haar boek El corazón helado, die vertelt dat we allemaal voor de gek worden gehouden. Ze legt ook uit waarom. Het reddingsplan van Obama kost 775 miljard. Op de wereld zijn we met 6,7 miljard mensen. Een eenvoudig rekensommetje leert volgens haar dat iedere wereldburger 115 miljoen euro zou kunnen krijgen als dat geld naar de mensen zou gaan in plaats van de banken.
Ik lees het drie keer over. Het staat er echt! Op de achterpagina van de grootste krant van Spanje. Niemand die de moeite heeft genomen om het artikel goed te lezen voordat de krant werd gedrukt. Geen redacteur die het even heeft nagerekend en tot de ontdekking is gekomen dat de uitkomst van het rekensommetje 115 euro per wereldburger zou moeten zijn.

Het is waarschijnlijk dat de adviseurs van Filips II van Spanje over een even slechte rekenkennis beschikten.
” Ja hoor, Majesteit, die oorlog met de Lage Landen kan er makkelijk uit, zelfs al duurt hij een jaartje of tachtig”, riepen ze. De hertog van Alva kreeg van Filips II de opdracht mee om de Nederlanden zelfvoorzienend te maken. Wij Nederlanders konden wèl rekenen. Dankzij de hervormingen werden de Nederlanden inderdaad financieel zelfstandig, maar de Tiende Penning lieten we ons niet door de Spanjaarden in de strot douwen.

Aangespoeld

De aanblik van een los kledingstuk op straat heeft iets onwezenlijks, iets dramatisch. Het duidt op de voorbije aanwezigheid van een voorbijganger, een medemens. Op een of andere manier heeft deze zich ontdaan van een stuk kleding, een stuk van zijn identiteit. Het gebeurde gewild of ongewild, maar ongetwijfeld met een reden.

Welke tragiek schuilt er achter die losse schoen op straat? Een ongeluk, een nachtelijke zwalkpartij? Het meest fascinerend is wel het damesondergoed, waarvan men zich in grotere hoeveelheden lijkt te ontdoen dan van andere kledingstukken. Is die damesslip misschien haastig uitgetrokken en waarom? Waait damesondergoed gemakkelijker van de waslijn, zijn het misschien mannen die deze souvenirs laten slingeren, of kinderen die het ondergoed van hun moeder hebben ontvreemd?

Op mijn tocht langs het strand van Santa Cristina werd mijn oog getroffen door deze aangespoelde damessandaal. De toevallige ontmoeting met de kapotte emmer, de plastic beker en het palmblad volgde waarschijnlijk pas op het strand. Ik maak mij snel een voorstelling van het drama: een wilde nacht, zwaaiend loopt ze over het strand, luid lachend slaat ze haar hoofd met het lange blonde haar achterover, beschonken, een fles champagne in haar hand, een glas in het andere. Ze struikelt, giechelt, mompelt: "Verdomme, mijn sandaal", kijkt even met troebele blik naar de grond en wandelt dan op één sandaaltje verder.

Het vreemde is dat ik hierna nog meer van dit soort voorstellingen op het strand aantrof (wordt vervolgd …)

Oudejaarsavond in La Coruña (2)

foto: Las supremas de Móstoles

In de serie ”80 redenen waarom Spanje de Tachtigjarige Oorlog verloren heeft”, deel 20: “bijgeloof”.

Het Oudejaarsfeest werd in familiekring gevierd. Geweldige hoeveelheden oesters, krab en grote gambas vormden het voorgerecht. Daarna volgde de zeeduivel, met kleine garnalen en venusschelpen in wittewijnsaus. Toen een varkensgebraad met rode pepers. Het eten werd vergezeld van goede wijnen, een fijne Albariňo en een even uitstekende Rioja.
En terwijl de grootouders fluisterden , de ouders smoesden, de kinderen praatten en de kleinkinderen gilden stond de televisie aan. Dat is in Spanje traditie op Oudejaarsavond, want het is de beste manier om de klok in de gaten te houden.

Iedere televisiezender heeft zo zijn eigen gala met bekende artiesten. Bij ons stond de Gallega aan, dat is de regionale TVG, voluit Televisión de Galicia en we werden onthaald op talloze showorkesten en sterartiesten zoals Las supremas de Móstoles, Marta Sánchez, en Los Vivancos. Dit alles gepresenteerd door Xosé Ramón Gayoso. Gayoso is het gezicht van TVG, een presentator die al jarenlang zowat elke avond op de Gallega te zien is. Waarschijnlijk zal hij ook na zijn dood nog in een transparante lijkkist bij elk showprogramma de studio ingedragen zal worden. Voor dat toneel stond een enthousiaste menigte te hossen, compleet met feesthoedjes, toetertjes, in galakostuum, een glas in de hand, kortom helemaal in feeststemming.

Plotseling wees de kleine Clara opgewonden naar het scherm. "Papa", riep ze, een van de weinige woorden die ze met haar anderhalf jaar uit kan spreken. Ja, ja, Clara had gelijk, want daar op het podium stond papa.
Maar hoe was dat nu mogelijk? Papa, de swingende Cubaanse trompettist in het showorkest zat immers naast me. “15 dagen geleden opgenomen”, mompelde hij, emotieloos.

Dus we zaten te kijken naar mensen die deden alsof het Oudejaarsavond was.
We hielden de klok in de gaten. Het belangrijkste onderdeel van het vieren van Oudejaarsavond in Spanje is het eten van de 12 druiven op de slagen van de klok, de zogenaamde Campanadas. Om middernacht moet je precies op iedere klokslag een druif in je mond steken en doorslikken. Dat brengt geluk voor het jaar dat vóór je ligt. Zonder druiven kan het wel eens een heel slecht nieuw jaar worden. Er zijn maar weinig Spanjaarden die zich aan dit vreemde bijgeloof durven te onttrekken.

Om tien voor twaalf begon Xosé Ramón plotseling zenuwachtig te doen. “Het is tijd”, zo riep hij. “De druiven, opgepast!”
In de huiskamer keken we elkaar bevreemd aan. Het was tien minuten te vroeg. Was dit een misplaatste grap? Tien, negen, acht, zeven, zes, vijf, … en daar waar de eerste van de twaalf klokslagen moest klinken gingen we de reclame in. Smakelozer kon het bijna niet, daar waren Galiciërs, Nederlanders en Cubanen het over eens.

Na de reclame probeerden Las Supremas de Mostoles het nog met Gloria Gaynor’s, I will survive, in het Spaans Ai wiel soerfaif, maar menig Galiciër zal per ongeluk om tien voor twaalf de eerste druif in zijn mond gestopt hebben, daarmee het noodlot over zich afroepend.

Hoe vaak zullen de Spanjaarden tussen 1568 en 1648 hun druiven hebben moeten missen? Door dit soort bijgeloof moest de Tachtigjarige oorlog tegen de nuchtere Nederlanders natuurlijk wel verloren worden.

Oudejaarsavond in La Coruña

Afbeelding: keuze uit cotillón Velazques, of cotillón Astro.

Plotseling moest mijn Opzetzoon een kostuum. In het dagelijks leven gaat hij gekleed zoals de gemiddelde Europese tiener, vanzelfsprekend smakeloos, in een merk-t-shirt, jack met capuchon, en sportschoenen volgens de laatste sportschoenmode. Vanwaar die plotselinge interesse in een pak?
Inmiddels heeft hij de leeftijd bereikt dat hij voor een volwassene door kan gaan. Op zijn kin groeit stevig baardhaar, dat hij trots laat staan. Het leven van onze vijftienjarige draait eigenlijk maar om één ding: stappen. In Spanje bestaan er twee hoofdvormen van stappen. De eerste is het botellon, dat ik al eens omschreven heb in een ander blogje .
De tweede vorm is die van de kroegentocht. Degenen die zich van het proletariaat willen onderscheiden kiezen voor de laatste optie. Hoe meer geld je hebt, des te duurder zijn de bars die je bezoekt. Op Oudejaarsavond kom je die bars alleen binnen als je enigszins gekleed bent. Vandaar dat onze Opzetzoon plotseling een kostuum aan wil trekken. Ik riep meteen al dat ik er niet over dacht om een kostuum voor hem te gaan kopen en dat hij maar auto’s moest gaan wassen. Gelukkig wist ma een tweedehandskostuum van een neef af te troggelen.

Nu heeft in Spanje de crisis al volop intrede gedaan. Elke dag komen er 800 mensen op straat te staan. Kerstinkopen zijn dramatisch teruggelopen en Duveltje kan hiervan getuigen. Afgelopen vrijdag en zaterdag bezocht ik enkele winkelcentra. Waar anders lange rijen voor de kassa staan was het nu bijzonder rustig.

Ook in het uitgaansleven is het crisis. De bars concurreren hevig met elkaar. Hieronder enkele aanbiedingen van bars en discotheken in La Coruña voor oudejaarsavond.

Voor 36 euro krijg je een armbandje om waarmee je naar binnen kan in de pubs Aeroclub, Las Vegas en de discotheek Punto 3. Je kan dan de hele avond gratis drinken, dat wil zeggen van één uur tot zes uur ’s nachts.
Discotheek Oh! Coruña offreert gratis transport naar de disco en vrij drinken voor 30 euro. De kaartjes zijn in de voorverkoop verkrijgbaar in de Lolita Bar, en de cafés Kantaro en Punk Noll.
De Cinema’s Bar presenteert gratis drinken (alleen goede merken), canapés en cotillón (confetti, en andere feestartikeltjes in een doosje) voor 33 euro.
Voor muziekliefhebbers is er de Green Place, met de dj’s Emilio del Río, Lolo Dejota en Isma. Voor 40 euro krijg je een aperitief, vrij drinken, en doe je mee in een loterij met vele surprises.
In El Cabo wordt een bal masqué gehouden. Opnieuw vrij drinken waarbij ook caipariñas en mojitos zijn inbegrepen. Cadeaus zijn er voor de meest originele vermomming en er zullen zelfs gogogirls aanwezig zijn. 50 euro aan de deur en 39 in de voorverkoop.

Maskertje heb ik nog liggen. Ik denk dat ik voor 31 december even een kostuum van de buurman leen. Mag ik hierbij alvast al mijn lezertjes een fantastisch 2009 wensen?

Swaffelen duidt op culturele crisis in Nederland

foto: anti-swaffeltool

De situatie waarin Nederland momenteel verkeert wordt goed getypeerd door het kiezen van swaffelen tot woord van het jaar. In geen enkel ander land ter wereld zal men zich zulk een platheid durven permitteren.

Behalve een economische crisis maakt Nederland blijkbaar ook een culturele crisis mee. Hoe platter hoe beter lijkt het motto. BNN draagt altijd graag bij aan het verhogen van het Nationale Onbenul en dat deed de omroep dit jaar met het organiseren van een Nationale Swaffeldag. BNN heeft een grote platheidsfactor, of moet je zeggen swaffelfactor. De competitie voor het woord van het jaar wordt georganiseerd door het Genootschap Onze Taal, Van Dale Uitgevers en dagblad De Pers. In werkelijkheid wordt de scepter op Nederlands taalgebied gezwaaid door het schorem van BNN.
Duveltje vraagt zich af wat het voor zin heeft om belastinggeld te investeren in het opvoeden van de Nederlandse jeugd als BNN met belastinggeld die opvoeding aan de andere kant weer even hard afbreekt?
Geld weg bij de Nationale Omroep? Ik ben er helemaal voor. Waarschijnlijk is het dan ook snel afgelopen met BNN, toch eigenlijk het nieuwe Veronica in een derde-millenium-jasje gestoken.

Het “eigen ding doen” is voorlopig ook nog niet uit ons taalgebruik verbannen. Ik hoorde op de radio iemand zeggen, dat de ook minister zijn eigen ding aan het doen was. Sterker nog, hij wilde zijn eigen ding laten zien. De minister wil dus gaan swaffelen, zeg maar. Het was slechts een fragment dat ik opving, helaas weet ik niet om welke minister het gaat, maar het was ongetwijfeld een man. Is het swaffelen een van de laatste stuiptrekkingen van machisme? Of heeft u ook al vrouwen zien swaffelen?

In de laatste drie Nederlandse romans die ik heb gelezen (Campert, Japin, Grunberg) lieten de schrijvers mij gedwongen kennis maken met het geslachtsdeel van de hoofdpersoon. In de laatste drie buitenlandse romans werd alles wat met seks te maken had eufemistisch omschreven, hetgeen mij geenszins stoorde omdat het zeker niet aan de kwaliteit van inhoud afdeed. Het letterlijk in geuren en kleuren omschrijven van geslachtsdelen in het werk van de Nederlandse schrijvers deed voor mij wèl afbreuk aan de inhoud.
Blijkbaar is de Nederlandse lezer niet geïnteresseerd in literatuur als er geen expliciete omschrijvingen van geslachtsdelen in voorkomen. Het gebrek aan succes in het buitenland valt misschien te verklaren uit het feit dat de buitenlandse lezer zich minder snel laat swaffelen.

Duveltje stelt voor een inquisitie aan te stellen naar Spaans voorbeeld. Swaffelen wordt strafbaar. Taallessen voor lichte overtredingen, zoals het uitspreken van het woord en publique, taakstraffen voor het swaffelen in de openbare ruimte en een heel kleine guillotine voor veelplegers.

Kleine verwen-jezelf-pannenkoek voor alleenstaanden

foto: Carlos III hield wel van een pannekoekje met een glaasje van zijn eigengestookte brandy!

Benodigdheden:

Crêpebeslag (zie recept onderaan) of kant-en-klaar pannenkoekmeel
1 blikje ananasschijven van ca. 150 gram
rozijnen
slagroom
cognac of Spaanse brandy, bijvoorbeeld Carlos III.
rietsuiker
1 klontje boter of 1 à twee eetlepels olie

Maak ongeveer 100 tot 150 gram beslag aan. Maak het beslag niet te dik maar iets meer vloeiend zodat de pannenkoek iets dunner wordt dan normaal. Zorg dat u de overige ingrediënten al kant en klaar bij de hand heeft zodat u straks alles gemakkelijk toe kunt voegen. Zet een middelgrote koekenpan op het vuur en laat hem even warm worden. Doe dan de boter of olie in de pan.
Het is het beste om de boter of olie even uit te wrijven met een doekje of kwastje zodat de hele bodem van de pan is ingevet. Verhit de boter of olie goed, voeg dan het beslag toe.
Wacht tot de hele bovenkant van de pannenkoek geel van kleur is voordat u de pannenkoek omdraait. Nadat u de pannenkoek heeft omgedraaid legt u daarop twee ananasschijven, en het handje rozijnen. U wacht weer tot de hele onderkant bruin is, daarna schuift u de pannenkoek op een bord. Bestrooi de pannenkoek nu met iets teveel rietsuiker. Gooi er iets teveel cognac overheen en bespuit hem dan met iets teveel slagroom.

Ingrediënten en recept voor het crêpebeslag, de hoeveelheden mag u zelf bepalen:

2/3 tarwebloem
1/3 maizena
4/5 melk
1/5 water
eieren
citroensap
vleugje zout
eetlepel olie of klontje boter laten smelten en toevoegen.

Meng de bloem en de maïzena. Kluts de eieren, voeg daarna voorzichtig wat meel toe. Roer het geheel door elkaar met de garde die u van een goede vriend, of vriendin, cadeau heeft gekregen, zodat er een gladde stroperige massa ontstaat. Voeg de melk beetje bij beetje toe, blijf roeren zodat er een glad beslag ontstaat.

Voeg het water toe. Roer daarna het zout en het citroensap er door. Zorg dat u een mooi glad beslag krijgt dat u straks makkelijk in een pan kunt gieten. Voor paren kunt u hetzelfde recept gebruiken; twee pannenkoeken bakken en de rest van de aanwijzingen volgen.

Carlos III had de bijnaam Burgemeester van Madrid, en is de meest populaire koning uit de geschiedenis van Spanje. Duveltje beweert dat Juan Carlos hem aardig naar de kroon steekt.

Sinterklaas, niet hùn feessie!

In de serie ”80 redenen waarom Spanje de Tachtigjarige Oorlog verloren heeft”, deel 19: “geen Sinterklaas”.

In Spanje oogst ik altijd veel succes met mijn verhaal over Sinterklaas. Als ik vertel dat wij in Nederland een feest vieren rondom een Sint Nicolaas die uit Spanje afkomstig is, dan zijn de Spaanse oren gelijk gespitst.

Meestal begint er dan één zo’n eigenwijze Spanjool gelijk te roepen dat Santa Claus van de Noordpool komt. Als ik onthul dat ook die Kerstman een Nederlandse culturele erfenis is ziet mijn Spaanse gezelschap mij al snel voor een fantast of een leugenaar aan.
Ik vertel verder en oogst nog meer hilariteit als ik vertel dat de Goedheiligman vergezeld gaat van een groot leger van Pedros Negros (zwarte pieten). De roe vinden mijn toehoorders een wreed instrument en dat hij kinderen in een zak stopt vinden ze onfatsoenlijk, zeker als ze daarin naar Spanje moeten worden vervoerd (wel wat eigenaardig met de inquisitie in je cv).

Het verhaal dat hij met een paard over het dak loopt zorgt voor veel ongeloof. Ook kunnen ze niet begrijpen dat kinderen eten in hun schoenen stoppen voor een schimmel en dat een Pedro Negro in het holst van de nacht door de schoorsteen heen klimt om cadeaus in dat schoeisel te plaatsen. Wanneer ik vertel dat Nederlanders elkaar een chocoladeletter, en wel de eerste letter van hun voornaam, cadeau doen valt dat echter in goede aarde. Ook de import van grote hoeveelheden sinaasappels en mandarijnen kan uiteraard hun goedkeuring wegdragen.

Het is eerlijk waar, wanneer ik klaar ben met mijn verhaal dan zien ze groen en geel van jaloezie, want tegen Sinterklaas kan geen enkele Spaanse Santa Claus op. Zelfs drie koningen niet, want in Spanje krijgen de kinderen hun cadeautjes met Driekoningen, op 6 januari. Heel triest, want ze hebben zo geen tijd om lekker met het nieuwe speelgoed te spelen. De volgende dag moeten ze weer naar school.

Daarom: Nederlanders, laat toch de schellen van uw ogen vallen. Ziet u niet hoe mooi dat Sinterklaasfeest is? Hoe authentiek? De Klaas, zijn boek (een soort van weblog avant-la-lettre), de roe, de zak, de Pieten, het paard, een schimmel op het dak, de wortels, het stro, de peperkoek, de pepernoten, marsepein, de appeltjes van oranje, de speculaas, de makkers met hun wild geraas, de stoomboot, de tabberd, de staf, de mijter, de schoen die gezet moet worden, de schoorsteen. Het hele logistieke gebeuren dat tot de verbeelding spreekt, de verschillende soorten Pieten, de klimpiet, de zangpiet, de domme piet. Het spelen met de cadeaus de hele kerstvakantie, tot je weer naar school moet.

Zou Sinterklaas in de Tachtigjarige Oorlog de kant van de Spanjaarden hebben gekozen, dan was die oorlog misschien heel anders afgelopen. Het zegt genoeg dat deze katholiek toch uiteindelijk in Nederland zijn feessie viert!

In de serie "80 redenen waarom Spanje de Tachtigjarige Oorlog verloren heeft" verschenen eerder:

1. Gebrek aan eensgezindheid
2. El desayuno
3. La comida
4. La siesta
5. La merienda
6. La cena
7. Gebrek aan kennis van de eigen taal
8. Gebrek aan leuke creatieve ideeën
9. Corruptie
10. Geen beslissingen durven nemen
11. Ondeskundig liegen
12. Grootheidswaanzin
13. Luiheid
14. Domheid
15. Bedriegen
16. De Barbeknoei
17. Slecht mikken
18. Traagheid in besluitvorming

Utrechtse Kaasschaaf - Review

Ik ben sinds kort de gelukkige bezitter van een originele Utrechtse kaasschaaf. De schaaf kwam toevallig in mijn bezit toen een vriendin mij er plots mee verraste.

“Heb je er soms belangstelling voor?”, vroeg ze … en ze hield het ding voor mijn neus.
“Ja, maar hoe zit dat dan?”, vroeg ik enigszins wantrouwig.
“Er zitten wat krasjes op”, zei ze, een beetje schalks. Maar dit was voor mijn geen reden genoeg om haar dit prachtige instrument te ontnemen.
“Bovendien heb ik er al een” , vervolgde ze toen, er lag nu een lichte dwang in haar stem. Dat was voor mij wel een geldige reden om de kaasschaaf aan te nemen, want wat moet alleenstaande vrouw tenslotte met twee goede kaasschaven?

“Weet je het zeker”, vroeg ik nog eenmaal en ze antwoordde “Ja, … want, …”, en toen stokte haar adem. Misschien wilde ze wel zeggen “ja, want, … ik hou van je”, maar dat zei ze niet. Ontdekte ik daar weer een steelse blik in haar ogen, die lichte schittering? Maar ze strekte haar hand uit en zuchtte “hier, pak nou maar!”.

Ik nam de schaaf aan en sindsdien is ze niet meer uit mijn keuken weg te denken. Toen ze mij de schaaf overhandigde viel mij onmiddellijk al op, het instrument ligt prettig in de hand. Bovendien is het fraai ontworpen, met een teakhouten handvat en een schattig fijne heft dat eindigt in een kleine sierlijke hals waarmee het blad wordt vastgehouden. Maar genoeg over het uiterlijk. Het gaat tenslotte om de functionaliteit.
Het snijvlak is breed genoeg voor een flink stuk kaas. De schaaf snijdt uitstekend en behalve de prettige grip is ze ook nog uiterst stabiel. Het blad is van zuiver Fiskars, Zweeds roestvrij staal en staat in een goede hoek van ongeveer 5 graden ten opzichte van de steel. Het gewicht van deze schaaf is trouwens ook ideaal, niet te licht en niet te zwaar. Ze kan ook makkelijk mee op reis, maar dan zou ik er toch wel een doosje om heen doen om te vermijden dat het snijvlak buigt. Het ontbreken van een gebruiksaanwijzing was trouwens geen enkel punt. Het snijden wijst zich min of meer vanzelf.

Het enige nadeel dat deze schaaf kent, is dat ze eigenlijk te prettig en te makkelijk snijdt, zodat je voordat je het weet teveel kaas op je brood hebt liggen.

Elke keer als ik haar vasthoud denk ik aan haar. Jammer van die krasjes.

De Mythe van het Multitasken

meer over multitasken en bellen op LetsGoMobile.org

Alsof mijn mannelijk ego de afgelopen veertig jaar nog niet genoeg door de mangel is gehaald moet ik de laatste tijd het gezwam over vrouwelijke superioriteit met betrekking tot het multitasken aanhoren.

Vrouwen kunnen beter enkele dingen tegelijk doen dan mannen en dat geldt natuurlijk voor Spaanse vrouwen net zo goed als voor Nederlandse vrouwen. Bij dingen tegelijk doen komt het dan vooral neer op een combinatie van telefoneren en een ander ding doen. Bij mijn vrouw Plof is dat bijvoorbeeld autorijden en bellen, koken en bellen of tv-kijken en bellen.

Ik moet zeggen dat ik haar kunsten met veel respect aanschouw. Het is wonderbaarlijk dat ze met een mobieltje aan haar oor zo over de weg heen en weer kan slingeren zonder andere auto’s te raken. Dat terwijl ze weet dat de persoon naast haar in doodsangst verkeert. Een van haar favoriete onderdelen is inparkeren en bellen. Daarbij lopen haar auto, zowel als de auto’s om haar heen, slechts te verwaarlozen blikschade op. Ik zelf heb een handsfree-set. Als ik gebeld word kies ik voor eerst inparkeren en daarna terugbellen, maar dat is bij Plof niet nodig. Terwijl ze bumpert, ramt en knalt weet ze ondertussen toch nog een intelligent gesprek te voeren.

Koken en bellen gaat ook goed. Terwijl Plof drie pannen op het vuur heeft staan loopt ze pratend van de keuken naar de woonkamer waar ze bij het raam gaat staan en al converserend naar buiten kijkt. Ik draai het vuur wat lager, roer in een koekenpan of hak een uitje fijn. Ik voel me gevleid. Blijkbaar is mijn mannenbestaan dus niet geheel nutteloos, want ik maak hier deel uit van het multitasken en als ik even op het eten let brandt er niets aan en loopt alles goed af.
Vorige week was de schat op haar nieuwe laptop bezig toen er gebeld werd. Plofje rende naar de telefoon, maar struikelde over de kabel van de voeding. Ze verstuikte haar teen, de laptop viel op de grond en nu hangt het scherm schuin aan een scharnier. Maar ze is nog steeds mijn kampioen, want ik weet zeker dat haar dat niet overkomen was als ze al had zitten bellen.

Nationaal Geweten

foto: opgravingen in de fosa (grafkuil) de Santoyo, foto El Pais

Toen Spanje zich in het midden van de jaren zeventig eindelijk verlost zag van het Franco-regime wilde de politiek zo snel mogelijk aan de slag met een echte democratische staat naar modern West-Europees voorbeeld. Bijna iedereen, zowel links als gematigd rechts, was bang voor polarisatie en vooral voor een terugkeer naar de dictatuur. De extreemrechtse vleugel bestaande uit de vroegere aanhangers van Franco, was gefrustreerd door de nederlaag en zocht naar mogelijkheden om opnieuw de macht te grijpen. In 1980 werd dat geconcretiseerd in een serieuze poging tot een staatsgreep geleid door luitenant-kolonel Antonio Tejero. Gelukkig mislukte deze coup.
In 1976 moest het verleden vergeten worden. Men wilde liever niet niet omkijken maar de handen uit de mouwen steken en aan het werk gaan met de toekomst van Spanje. De oorlogsmisdadigers gingen vrijuit en kregen soms zelfs goede posities binnen de nieuwe staat.

Vorig jaar op 28 oktober werd in het parlement de Ley de Memoria Histórica de España aangenomen. In deze wet worden de rechten erkend van de slachtoffers van vervolging of geweld tijdens de dictatuur en de Spaanse Burgeroorlog, en worden maatregelen getroffen om deze mensen te compenseren.

Rechter Baltasar Garzón wil in het kader van deze nieuwe wet onderzoek doen naar alle moorden, illegale opsluitingen, verdwijningen, represailles en andere delicten die hebben plaatsgevonden sinds het begin van de burgeroorlog in 1936 tot aan het einde van de dictatuur. Daarbij worden ex-dictator Franco en vierendertig andere belangrijke staatslieden aangeklaagd.
Volgens het Nationale Hooggerechtshof, de Audiencia Nacional, is dat tegen de grondwet omdat de feiten verjaard zijn. In 1977 is namelijk een wet aangenomen waarbij amnestie werd afgekondigd voor alle politieke misdaden die voor 15 december 1976 hebben plaatsgevonden.

Baltasar Garzón vindt dat hij wel bevoegd is omdat er sprake is van misdaden tegen de menselijkheid begaan door kopstukken van de regering. Daarbij stelt hij dat het Franco-regime, op illegale wijze aan de macht gekomen, gedurende haar bewind heeft afgerekend met haar tegenstanders. Volgens de Audiencia Nacional vallen de misdaden onder het oorlogsrecht en onder de amnestie van 1977.

Er is sprake van een dilemma. De wet van 1977 was een noodgreep, een knieval naar de handlangers van Franco die naar alle waarschijnlijkheid elke gelegenheid zouden aangrijpen om de nieuwe democratie om zeep te helpen. Het is natuurlijk vreemd om alle oorlogsmisdaden onder een amnestie laten vallen, nog geen jaar nadat er een einde is gekomen aan een 36-jarige dictatuur.
De discussie is nu aangewakkerd door het openen van de massagraven. In 2008 liggen er nog tienduizenden ongeïdentificeerde doden in de Spaanse bodem. Nabestaanden verkeren in onzekerheid over waar familieleden begraven zijn, hoe ze om het leven zijn gekomen en wie er schuldig is aan de misdaden waarvan ze het slachtoffer werden. Tijdens de burgeroorlog maakten de partijen aan beide kanten zich even hard schuldig aan terreurdaden.
Er zijn inmiddels 19 van deze graven ontdekt, maar door het protest van de Audiencia Nacional moesten de opgravingen weer worden stilgelegd.

Feitelijk komen de protesten tegen het onderzoek van politiek rechts. Maar in Spanje durft niemand dat te bekennen. De linkervleugel geeft niet openlijk toe dat hij wil afrekenen met de fascistische oorlogsmisdadigers. Links Spanje is nog steeds bang voor polarisatie en repercussies met betrekking tot andere politieke kwesties. Natuurlijk is het zo dat het fascistische regime van af het einde van de burgeroorlog tot zelfs na de dood van Franco wel heeft afgerekend met een groot deel van de linkse oppositie, daarbij marteling en doodvonnissen hanterend.

De Ley de Memoria Histórica de España, te vertalen in Wet van de Historische Herinnering mag van mij de bijnaam krijgen van Ley de la Conciencia Historica Nacional, de Wet van het Nationaal Historisch Geweten.

Duurzaam kan goedkoop!

Afbeelding: links de ontwerptekening voor de Duvel Lecto I, rechts het kant-en-klare model.

Duveltje reist nu heen en weer tussen Sinterklaasland en Paulus-de-Boskabouterland. Hier leidt hij een eenvoudig solitair bestaan in een klein Fries dorp, waar op een herfstige zaterdagavond nadat het geluid van die ene voorbijsjezende bromfietser is uitgestorven de stilte nog slechts verbroken wordt door het geritsel van bladeren meegevoerd door een vlaag herfstwind.
Op zo'n avond laat ons klein Duveltje zich tevreden ten prooi vallen aan zijn melancholische herfstgevoelens, met Miles Davis klinkend uit de oude Cd-speler of luisterend naar het avondconcert op Radio 4, met een roman, een detectiveboek, of aquarellend. In zijn bescheiden onderkomen, gelegen aan de rand van een donker bos, probeert hij ook af en toe zijn leven in halfkluizenaarsbestaan te vervolmaken door het doen van kleine uitvindingen.

Er is voor mij geen groter genot dan lezen tijdens de avondmaaltijd. Helaas is het moeilijk lezen in een krant of boek dat plat op tafel boven je bord ligt. Een kleine lessenaar zou uitkomst bieden. Na een korte zoektocht vond ik op internet de Opus II lessenaar, een transparant plastic standaard á 91,15 euro, de Acryl lessenaar á 81,00 euro en de ReadWrite lessenaar vanaf 119,00 euro.
Dat kan anders, dacht ik en besloot na te denken over een duurzamere en goedkopere oplossing. Een afgeronde opleiding kleuterschool kwam hierbij goed van pas! Ik dacht eerst uitvoerig na over de praktische toepassing en tekende toen een ontwerp. Het ding moest verticaal niet teveel plaats innemen, hoog genoeg zijn om een krant in tabloidformaat te kunnen ondersteunen en stevig genoeg om een dik boek te kunnen dragen.
Uiteindelijk werd het ontwerp uitgevoerd in karton en verpakkingstape, versterkt met houtlijm en wat nietjes. De kartonnen doos haalde ik bij de supermarkt. Ik knipte hem uit elkaar zodat ik lange rechthoekige stukken kreeg en vouwde deze naar voorbeeld van mijn ingenieuze ontwerp.
De lessenaar voldoet prima en ik heb hem de Duvel Lecto I gedoopt. Let op de opstaande onderkant! Die is breed genoeg voor het dikste boek en zelfs de regels onderaan de pagina blijven leesbaar. Hij is stabiel en tot nu toe nog niet een keer omgevallen. Helaas is de Lecto I niet hoog genoeg om een grotere krant te ondersteunen. Dit kan echter worden ondervangen door de krant met wasknijpers aan de zijkant van de Lecto I te bevestigen.

De Lecto I kan tevens naast de computer worden gebruikt als u een documentje moet overtypen.

Antihelden deel IV - George McFly

foto: uit Back to the Future, v.l.n.r. George McFly, Lorraine Baines McFly, Marty McFly (Crispin Glover, Lea Thompson, Michael J. Fox).

Een van mijn favoriete films uit de vorige eeuw is de komedie Back to the future (1985) geproduceerd door Steven Spielberg. De hoofdrol werd gespeeld door Michael J. Fox, die hiermee het grootste succes uit zijn carrière oogstte. Michael speelt de rol van Marty McFly, die per ongeluk verzeild raakt in een experimentje van zijn vriend, professor Doc Brown. Hij reist daardoor dertig jaar terug in de tijd en beleeft een groot avontuur.
De film leverde een van mijn meest geliefde antihelden op, namelijk George McFly. De slungelige, flegmatische George is de totale antiheld en voor Marty is het een schok als hij in 1955 ontdekt dat hij tegenover zijn toekomstige vader staat. George dreigt bovendien het onderspit te delven tegenover de onsympathieke, agressieve Bill Tannen als deze Lorraine, de toekomstig moeder van Marty, lastig valt. Met hulp van Marty lukt het George deze Bill tegen de grond te slaan.

George McFly wordt gespeeld door Crispin Glover, die niet alleen vaak excentrieke karakters speelt, maar dat ook zelf is. Behalve acteren schrijft hij ook boeken, zingt en heeft cd’s uitgebracht. Vanaf 2005 regisseert hij ook zelf films.
In 1987, twee jaar na het monstersucces van Back to the future, mocht Crispin optreden in de David Lettermanshow als promotie voor de film River’s Edge. Hij gedroeg zich daarbij niet volgens de regels van Letterman en werd min of meer de uitzending uitgegooid. Het incident bleef hem achtervolgen en leek lange tijd belangrijker dan alles wat hij daarvoor of daarna had gepresteerd.
In 2007 maakte Crispin opnieuw een film met de regisseur van Back to the Future, Robert Zemeckis. De cast van deze film, Beowulf, was niet zuinig. Crispin deelde het witte doek met John Malkovich, Anthony Hopkins en Angelina Jolie. Crispin speelt Grendel, het monster.
Mooi voor Crispin, maar ik blijf toch hopen dat hij nog een keer in een echte antiheldenrol terecht komt.

In het licht van de economische crisis en de verkiezing van Obama is het is interessant dat Crispin ooit opmerkte dat Amerika meer een “corporate culture” had dan een “democratic culture”. Volgens de acteur had het hele monetaire systeem zijn weerslag op de Amerikaanse cultuur en daarmee ook op de films die in de US worden geproduceerd.
Als het tij echt keert met Obama dan krijgt de antiheld Crispin vast ook wel weer een kans.

Knettergek in Beetsterzwaag

foto's uit het programma van "Ien fleach oer it koekoesnêst", van toneelgezelschap "Op ny feriene"

Ons bezoek aan de voorstelling was een gokje. Ik liet me verleiden door een flyertje met de aankonding dat toneelvereniging "Op ny feriene" uit Bantega op zaterdagavond het toneelstuk "Ien fleach oer it koekoesnêst" zou opvoeren. Het gezelschap was me onbekend en ik versta maar weinig Fries, maar de titel zei me wel wat.
"One flew over the cuckoo’s nest" is een boek van Ken Kesey, een Amerikaan en vertegenwoordiger van de tegencultuur uit de jaren '50 en '60. Kesey werkte een tijdje in een psychiatrisch ziekenhuis hetgeen hem inspireerde tot dit verhaal dat gaat over misstanden in de psychiatrische zorg. Met de discussie over elektroshocktherapie en cameratoezicht in isoleercellen is de inhoud heel actueel. Het boek is bewerkt door Dale Wasserman en vervolgens naar het Nederlands vertaald. Tryntsje van der Zee bewerkte en vertaalde het toneelstuk in het Fries zoals het zaterdag werd gespeeld.

In 1975 maakte Milos Forman een film naar het boek met Jack Nicholson in de hoofdrol. Het was destijds een buitengewoon populaire film en ik denk dat vrijwel iedereen van mijn generatie hem heeft gezien. Jack Nicholson maakte er zijn grote doorbraak mee en Brad Dourif en Danny DeVito wonnen door deze film veel aan bekendheid.
Aan de ene kant heeft regisseur Jan Smit (niet de zanger) dus nogal wat hooi op zijn vork genomen, want vergelijkingen met de beroemde film zijn onvermijdelijk. Aan de andere kant is dit stuk goed geschikt voor amateurtoneel, omdat het veel typetjes kent en de acteurs geen diepe rollen op zich hoeven te nemen. Dit met uitzondering van het personage van Maximiliaan Midland (in de film Randle Murphy geheten en gespeeld door Nicholson). Marten Wesselius maakt hier een meesterwerk van. Ook Jelle Wesselius en Albert Fabriek speelden fantastisch en zouden in een professioneel gezelschap niet misstaan. Vanwege mijn gebrekkige kennis van het Fries heb ik af en toe wel wat van de inhoud gemist, maar dat deed er voor mij niet aan af.

De programmafolder was wel tweetalig (Fries en Nederlands). Hij werd voor de voorstelling uitgedeeld door een dokter en een verpleegster. Je kreeg er ook nog twee pilletjes en instructies bij:

• houd u strikt aan de aanwijzigingen van het bewakingspersoneel
• ga linea recta naar uw zitplaats, zonder al te veel drukte
• spreek niemand aan waarvan u vermoedt dat het wel eens een patiënt zou kunnen zijn (wij wijzen er met klem op dat onze patiënten onberekenbaar zijn)
• mocht het gemoed u volschieten, neem dan (in plaats van weg te lopen) bijgevoegde pilletjes in
• Deze pilletjes zijn absoluut niet schadelijk (ook niet voor zwangere vrouwen)
• U wordt er alleen maar rustig van.

De zaal, de sporthal van revalidatiecentrum Friesland, zat vol en dat was terecht. Dit gezelschap verdient alle aandacht. Het is jammer maar gisteren was de laatste keer dat "Ien fleach oer it koekoesnêst" werd opgevoerd, dus u kunt er niet meer naar toe. Op 21 en 22 november speelt het gezelschap "It hong yn 'e loft", Fries voor "Het hing in de lucht", van Bert Peets, in de Buorskip in Beetsterzwaag. Gaat dat zien!