Voor Duveltje geen Walkure vanavond

foto: Víctor Pablo Pérez

Víctor Pablo Pérez heeft voor drie jaar bijgetekend als dirigent van het Orquesta Sinfónica de Galicia. De dirigent heeft een aantal goede voornemens waaronder het voltooien van de reeks concerten van de Nibelungenring. Onze vriendin F., celliste in het orkest, bood aan een vrijkaartje voor me te versieren voor de uitvoering van de Walkure van vanavond in het Palacio de la Opera in La Coruña. Maar vijf uur lang is me een beetje te veel van het goede, ook omdat Plof niet meewil. Bovendien hadden we al een afspraak voor een diner met een vaste groep van vrienden.
De Walkure is het tweede deel uit Der Ring des Nibelungen. Over de uitvoering van het eerste deel, Das Rheingold, schreef ik vorig jaar dit blogje. Janine Jansen trad vorig jaar op met het orkest in La Coruña en vertolkte toen een vioolconcert van Mozart. Ze noemde het een van de beste orkesten van Spanje.
In 2009 maakt het orkest een tour door Europa, in 2010 staat China op het programma en in 2011 Amerika. Hopelijk bezoekt het gezelschap volgend jaar ook Nederland.

Vrolijke Sigiswald

Gisteren mocht ik in het Auditorio de Galicia in Santiago de Compostela de opera "La vedova ingegnosa ossia Il medico ignorante" van Giuseppe Sellitto aanschouwen, uitgevoerd door La Petite Bande van Sigiswald Kuijken.
Het stuk is een vrolijke opera buffa, bedoeld als intermezzo in een serieuze opera (in dit geval van Demofonte van Leonardo Leo e Metastasio).

Sigiswald, die met zijn halflange haar altijd zo al op een Middeleeuwse minstreel lijkt, kondigde het stuk zelf aan, waarbij hij meteen de toon zette door moeite met de Spaanse taal te veinzen en met grappige grimassen op zijn gezicht het publiek aan het lachen te brengen.
De uitvoering is bedoeld om mensen aan een stuk door te laten lachen, zo vertelde hij. Bovendien beloofde hij een verrassing, een aria in het midden van het stuk, die te maken had met het feit dat de zangeres uit Napels afkomstig zou zijn, zo begreep ik het tenminste.

De voorstelling bood van alles en nog wat, mime, dans, acrobatiek, zang en dat alles heel vrolijk.
Sigiswald geeft de voorkeur aan een traditionele uitvoering, trouw aan het origineel, niet alleen wat betreft de muziek, maar ook wat betreft de kostuums en het decor. De “aria” tussen het eerste en het tweede bedrijf, gezongen door sopraan Marie Kuijken, bleek een Frans lied uit de 19e of 20e eeuw, dat we niet thuis konden brengen. Met dit lied doorbreekt De Kleine Bende eigenlijk de komische klucht, heel listig, met een serieus intermezzo.

Marie Kuijken´s stem hapert in de afwerking, bloeit vooral daar waar ze met veel volume en lange tonen zingt. Maar juist die imperfectie komt ten goede aan de charme en de spontaniteit. Duveltje houdt helemaal niet van perfectie. Bovendien is haar schoonheid alleen al adembenemend, met haar onschuldige gezichtje, het prachtige blonde haar, blanke huid en de welvingen van haar boezem opgeregen in haar klassieke kostuum. Jaloers zag ik toe hoe Fulvio Bettini daar ongestraft zijn gezicht in mocht steken, tot groot vermaak van het publiek.
Ik heb aan een stuk door gelachen en ook de kinderen die rondom mij heen zaten genoten van het stuk. Het was precies zoals het bedoeld was, bont, luchtig, speels en vrolijk. Ik moet ook nog vermelden dat alles werd uitgevoerd zonder elektrische versterking; zonder dat er één microfoon en versterker aan te pas kwam. Het geluid was perfect en pastte keurig in mijn anti-lawaaibeleid.

Mijn Belgische gasten waren er ook zeer mee ingenomen. Ze ontdekten zo waar een Napolitaans accent in het Franse chanson, alhoewel het een raadsel is waar dát nu vandaan kwam.

Muzikale regie: Sigiswald Kuijken
Theaterregie: Béatrice Cramoix
Choreografie: Letizia Dradie

Marie Kuijken: sopraan (Drusilla, de weduwe)
Fulvio Bettini: bas (Strabone, de dokter)
Maurizio Colucci: acrobatiek en dans
Apo Züveric: mime (Sergio, dienaar van Strabone)
Marie Arnoud Snakkers: mime (dienares van Drusilla)
Letizia Dradi, Marco Bendoni, Bruna Gondoni: acrobatiek / dans / mime /

Ik had graag de namen van de overige virtuoze musici ook vermeld, maar deze kon ik nergens terugvinden.

Lawaai 4 – Meer minimalisme

Afgelopen zaterdag steeg het Orquesta Sinfónica de Galicia boven zichzelf uit in haar vertolking van Das Rheingold van Richard Wagner, waarbij Egil Silins als Wotan, Oleg Bryjak als Alberich en Gerhard Siegel als Loge schitterden.

Eigenlijk zijn die eerste 136 maten van Das Rheingold “minimal music”. En dat wordt door de geschiedenis bevestigd, want Schoenberg ziet zichzelf als een opvolger van Wagner, en Glass ziet zich zelf als een opvolger van Schoenberg. De lijn is net zo vloeiend als die van het rijnwater.

Glass ontkent dat zijn muziek binnen een traditie valt. Hij Het ligt in het karakter van Glass om het historisch perspectief volslagen te ontkennen. Het ontdekken van de waarheid ligt immers in het vermogen om los te breken uit elke conventie, iets wat Glass graag wil.

Om Wagner minimale muziek te noemen zou waanzin zijn. Wagner is waarschijnlijk juist het tegenovergestelde: maximale muziek. Hoe moeilijk moet het niet zijn om dit muziekstuk goed te spelen, alleen al vanwege de volume- en tempowisselingen.

Ik droomde tijdens het concert herhaaldelijk weg. Ook vanwege de boventiteling; boven het podium was een electronisch bord aangebracht waarop de spaanse vertaling van het gezongene werd getoond. De vergelijking tussen de gnoom Alberich die in de macht van de ring komt, en Hitler, een groot bewonderaar van Wagner, is snel gelegd. Om de rijngoud te kunnen verkrijgen moest Alberich de liefde afzweren. Macht gaat ten koste van liefde, en dat was bij Hitler ook het geval. Zou hij zichzelf in de dwerg herkend hebben?

Het schijnt dat Tolkien de invloed van Wagner op “In de Ban van de Ring” altijd heeft ontkend. Is het niet eigenaardig dat in deze tijd dit verhaal zo´n enorm succes heeft?

Hier in Galicie noemt men mij vaak “El Holandés Errante”. In het spaans betekent dat “de dwalende Hollander”; het is een vreemde vertaling van “De Vliegende Hollander”, ook een opera van Wagner.

Oef! Ik heb nog heel wat blogjes te gaan om alle links te leggen.

plaatje: Alberich en de Rijndochters

Lawaai 3 - Op zoek naar de stilte

De door Duveltje zo gehate presentator Ramon Trecet, van de Spaanse nationale Radio Tres, is uiteraard een verwoede fan van Michael Nyman. Voor wie de naam niets zegt: Michael Nyman is vooral bekend vanwege zijn filmmuziek, en dan in de eerste plaats voor de muziek bij de films van Peter Greenaway, zoals "The Cook, The Thief, His Wife and Her Lover".
De muziek van Nyman is veelal door klassieke barokmuziek geinspireerd werk, composities voor strijkinstrumenten, waarbij een enkel thema herhaald wordt met een minieme variatie. Nyman wordt gerekend tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het minimalisme. Hij heeft zichzelf benoemd tot de uitvinder van de term "minimal music" hetgeen het bescheiden karakter van de man goed aangeeft. Dankzij de muziek van Nyman kan ik geen films van Peter Greenaway bekijken, want ik word akelig van zijn muziek. Ik vind het lijken op Bach, geschonken uit een japanse frisdrankmachine.

Een andere vertegenwoordiger van de minimale muziek is Philip Glass. Met Philip kan ik het beter vinden. Hij maakte ondermeer de muziek bij de film "Koyaanisqatsi" (daar heeft die repetitie trouwens wél een functie, de muziek past bij de beelden, het ritme van de beelden, enzovoort).

John Cage (1912-1992) wordt ook tot de minimalisten gerekend (niet te verwarren met John Cale, van de Velvet Underground). Cage was iemand die zich verdiepte in het Zenboeddisme, en dat verklaart ook zijn gevoel voor humor, die ook in zijn muziek is terug te vinden. Misschien heeft hij ook wel het boekje "Zen en de cultuur van de Stilte" van Karlfried Graf von Dürckheim gelezen*.
Ik zag Cage optreden in Rome ergens rond 1980, een openluchtconcert ´s avonds aan de oevers van de Tiber. Het was werkelijk heel romantisch, die minimale geluiden onder een heldere hemel vol met sterren, daar aan het water. In de muziek van John Cage is de stilte even belangrijk als geluid. Het Italiaanse publiek wist niet van zwijgen en praatte driftig tijdens de stiltes in het werk, waarop een vrouw plotseling uitriep: "silenzio barbari!". Ik geloof niet dat het Cage kon schelen dat er tijdens het concert werd gepraat.

John Cage schreef zijn eerste muziekstukken in Spanje. Op een straathoek in Sevilla werd hij zich plotseling bewust van de veelheid van simultane visuele gebeurtenissen en geluiden. De zin van de muziek ligt volgens hem in de ontnuchtering en verstilling, waarbij stilte niet impliciet akoustische stilte betekent. Wie dat niet begrijpt moet het boekje van Von Dürckheim gaan lezen.

Onder minimalisme in muziek wordt van alles en nog wat gerekend. De meeste minimale muziek wordt gekenmerkt door het herhalen van een enkel thema, met kleine variaties, ook in tempo of ritme. Het is een conceptuele benadering van muziek, net als conceptuele kunst binnen de beeldende kunst.
Iemand die op zoek is naar de stilte, en het concept van de stilte bestudeerd, zoals Durckheim en Cage dat deden, doen dat met gepaste bescheidenheid. Daar past het op effect - en geld - gerichte rumoer van Nyman beslist niet in.

foto: portret van John Cage

*Karlfried Graf von Dürckheim - The Japanese Cult of Tranquility,
Rider & Company, London, 1974, ISBN: 0-09-118831-8 ook in Nederlandse vertaling verschenen. Zen en cultuur van de stilte.

Meer Lawaai

De buurjongen is zijn auto aan het wassen op de gemeenschappelijke parkeerplaats. Driftig boent hij het donkere zwarte autootje. Hij heeft de deuren van zijn automobiel open gezet en de geluidsinstallatie staat voluit. Boem-boem-boem-boem, zo boemen de bassen van de luidsprekers en de hele flat trilt ervan.
Zijn vriendin staat met een paradijselijke glimlach, haar armen over elkaar heen geslagen, naar hem te kijken.

Afgelopen woensdag was het Wereldgeluidsoverlastdag (voor mensen die liever duur doen en engelse termen gebruiken: Noise Awareness Day).
Geluidsoverlast is in Spanje nogal een item. Ik duidde dat al eerder aan in mijn blog (zie: http://duveltje.blogspot.com/2007/01/lawaai.html).
Er moest na mijn artikel natuurlijk een onderzoek aan gewijd worden. De resultaten zijn schrikbarend:
900.000 Spanjaarden zijn vorig jaar verhuisd vanwege geluidsoverlast (dat is ongeveer 2% van de totale bevolking). 52% heeft last van lawaai van de buren en 33% heeft last van stress door geluid.

fig.: geel: gelijk of minder dan 20% klachten over geluidsoverlast, groen: tussen 20 en 30%, paars: tussen 30 en 40%, rood: meer dan 40%

50% van de Spanjaarden denkt dat de buren meer lawaai maken dan zij zelf, maar slechts 10% vindt dat ze meer lawaai maakt dan de buren.
32% heeft last van discussies door de buren op een hoog volume.
Verder zijn de voornaamste lawaaibronnen; muziek, was- en droogmachines, stofzuigers.
Over seks-lawaai heb ik geen cijfers teruggevonden in de krant. Wel hoorde ik op de radio een vrouw beweren dat van al het lawaai het sekslawaai het enige lawaai was dat jaloezie op wekte (“hoor haar nou eens tekeer gaan”).

Leggen we het geluidsonderzoek even naast ons neer en kijken we naar de resultaten van een onderzoek naar het liefdesleven van de Spanjaarden:

32% van de geinterviewden is bijzonder tevreden over hun sexleven, 54% gematigd tevreden en slechts 3% is geheel ontevreden. 45% van de ondervraagden gebruikt kaarsen, muziek en andere elementen om in de stemming te komen.

Volgens de WHF staat Spanje, na Japan, op de tweede plaats wat betreft geluidoverlast.

Een van de aardigste resultaten vind ik: “18% vindt dat het geluid in en rondom de woning invloed heeft op de kwaliteit van het bestaan.” Dat kan zowel positief als negatief uitgelegd worden. Ik blijf erbij dat de Spanjaarden genieten van lawaai, en ik durf nu zelfs te beweren, bijna net zoveel als van seks.

Lawaai

Sommige mensen beweren dat Europa de gewone burger alleen maar geld kost. Ik ben het daar volslagen mee oneens. Het wonder der gemeenschapszin in Europees Verband werd mij voor het eerst duidelijk in 1974. Toen werd de wet Algemeen Verbod Veeltonig Toeteren Binnen en Buiten de Bebouwde Kom (kortweg AVVTBBBK) aangenomen.
Even een korte uitleg:
Vooral in Zuid-Europese landen was het vóór 1974 de gewoonte te tijdens de rit met de automobiel veelvuldig te toeteren. Dit gebeurde vooral in bochten op smalle wegen om het tegemoetkomend verkeer te waarschuwen.
Naarmate het aantal weggebruikers groeide, nam het toeteren evenredig toe, zodat de Europese families wiens huizen zich in bochten bevonden begonnen te klagen. Behalve het toeteren in bochten, was het gebruik geworden om driftig en liefst polyfoon te toeteren bij het ontmoeten van vrienden en kennissen, bij bruiloften, bij het ontdekken van vrouwelijk schoon op aangrenzende voetpaden, en tevens bij de overwinningen van de lokale voetbalploeg, partijoverwinningen en bevallingen.
Sinds de AVVTBBBK werd aangenomen is het hiermee afgelopen en worden overtredende veeltoeteraars hard aangepakt. De AVVTBBBK kent twee uitzonderende bepalingen; veelvoudig en/of polyfoon toeteren is slechts toegestaan indien hiertoe een vergunning is afgegeven door de lokale overheid (bijvoorbeeld ter gelegenheid van een wielerevenement), of indien het voertuigen van gezagsdragers en ambulances met grote haast betreft.

In een schaarstecultuur als de onze worden zaken die ruimschoots aanwezig zijn ondergewaardeerd. In Spanje is dat het geval met licht. In restaurants wordt schaarse verlichting niet op prijs gesteld. Kaarsen op tafel zijn geheel uit den boze; “Is het al kerstmis?”, vraagt de Spaanse bezoeker dan sarcastisch. Vandaar al die gezellige tl-verlichting in de Spaanse eetgelegenheden.
Niet alleen licht wordt ondergewaardeerd, maar ook stilte. Spanje is een dun bevolkt land, en daarom wordt er met stilte slecht omgegaan. Het volgende geluidspanorama is geen uitzondering: Het volumen van de televisie staat voluit. Terwijl moeder in de keuken enthousiast een conversatie voert via haar mobiele telefoon, heeft zoonlief de radio keihard gezet. Ook de buren laten van zich horen. De benedenburen hebben ook de televisie aanstaan, maar op een ander kanaal en de bovenburen hebben de muziek voluit staan en zingen luidkeels mee, terwijl ze met hun voeten het ritme aangeven.

In Nederland is dat lawaai een van de oorzaken van flatneurose. In Spanje worden ze er vrolijk van.